आंबेडकर जयंती निमित्त भाषण

traceofindia

बाबासाहेब आंबेडकर यांचा जन्म १४ एप्रिल रोजी झाला होता, म्हणून हा दिवस आंबेडकर जयंती म्हणून साजरा केला जातो. हा दिवस सर्व भारतीयांसाठी एक शुभ दिवस मानला जातो. त्यांनी दलितांसाठी तसेच समाजासाठी सक्रियपणे काम केले आणि त्यांच्या हक्कांसाठी लढा दिला. ते राजकीय नेते, न्यायशास्त्रज्ञ, मानववंशशास्त्रज्ञ, शिक्षक, अर्थशास्त्रज्ञ होते. भारतीय इतिहासात या दिवसाला खूप महत्त्व असल्याने, आंबेडकरांना श्रद्धांजली अर्पण करण्यासाठी भारतीय लोक देशभरात मोठ्या थाटामाटात आणि आनंदाने साजरा करतात.

आंबेडकर जयंती निमित्त (Long and Short Speech on Ambedkar Jayanti in Hindi)
भाषण- 1

आदरणीय प्राचार्य, उपाध्यक्ष, शिक्षक आणि माझे प्रिय मित्र – तुम्हा सर्वांना माझे अभिवादन! आज या भाषण समारंभात मी तुम्हा सर्वांचे स्वागत करतो. तुम्हा सर्वांसमोर हे भाषण करताना मला अत्यंत आनंद होत आहे. बाबासाहेब आंबेडकर यांना आंबेडकर जयंतीच्या पूर्वसंध्येला आदरांजली वाहण्यासाठी आम्ही येथे जमलो आहोत हे आपणा सर्वांना माहीतच आहे. त्यांचे पूर्ण नाव भीमराव रामजी आंबेडकर होते आणि त्यांचा जन्म 14 एप्रिल 1891 रोजी भारतातील महो येथे झाला, जे सध्या मध्य प्रदेश राज्यातील एक शहर आहे. प्रत्येक भारतीयासाठी हा दिवस अत्यंत महत्त्वाचा आहे. लोक त्यांना प्रेमाने ‘बाबासाहेब’ म्हणतात.

तो पाच वर्षांचा असताना त्याने आपली आई गमावली. शिक्षण पूर्ण करण्यासाठी ते मुंबईला गेले, तेथून त्यांनी बॅचलर ऑफ आर्ट्स (बीए) पूर्ण केले आणि त्यानंतर पुढील शिक्षणासाठी ते अमेरिकेला गेले. त्यानंतर त्यांनी कोलंबिया विद्यापीठात प्रवेश घेतला आणि इंग्लंडमधून पदव्युत्तर आणि पीएचडी पदवी मिळवली आणि 1923 मध्ये भारतात परतले.

भारतात त्यांनी मुंबईच्या उच्च न्यायालयांमध्ये कायद्याची सराव सुरू केली. सामाजिक कार्य करण्यासोबतच त्यांनी लोकांना शिक्षणाचे महत्त्वही समजावून सांगितले. त्यांनी लोकांना त्यांच्या हक्कांसाठी लढण्यासाठी आणि जातिव्यवस्था नष्ट करण्यासाठी प्रेरित केले. त्यांनी “जातीचे उच्चाटन” वर एक पुस्तक देखील लिहिले, ज्यामध्ये त्यांनी जात, वर्ग, जात आणि लिंग यांच्या आधारावर भेदभावाच्या गंभीर परिणामांवर चर्चा केली. सामाजिक कार्यामुळे लोक त्यांना ‘बाबासाहेब’ म्हणून संबोधू लागले.

भारतीय राज्यघटनेचा मसुदा तयार करण्यात त्यांनी महत्त्वाची भूमिका बजावली, म्हणूनच त्यांना भारतीय राज्यघटनेचे निर्माता देखील म्हटले जाते. त्यावेळच्या भारतीय राज्यघटनेतील सर्वात महत्त्वाचा मुद्दा होता आरक्षण व्यवस्था, ज्याचा मुख्य उद्देश समाजातील दुर्बल घटक आणि त्यांची जीवनशैली सुधारणे तसेच त्यांना पुढील उन्नतीकडे नेणे हा होता.

डॉ. भीमराव आंबेडकरांचे सामाजिक कार्य आणि लोकांच्या उन्नतीसाठी केलेल्या योगदानाबद्दल भारतात आदराने स्मरण केले जाते. खरं तर, 14 एप्रिल आंबेडकर जयंती हा केवळ आपल्या देशातच नव्हे, तर जगाच्या इतर भागातही वार्षिक उत्सव म्हणून साजरा केला जातो. दरवर्षी या दिवशी संपूर्ण भारतात सार्वजनिक सुट्टी असते.

या दिवशी त्यांच्या अनुयायांकडून नागपुरातील दीक्षाभूमी तसेच मुंबईतील चैत्यभूमीपर्यंत मिरवणूक काढण्यात येते. त्यांच्या वाढदिवसानिमित्त राष्ट्रपती, पंतप्रधान तसेच प्रमुख राजकीय पक्षांद्वारे त्यांना आदरांजली वाहिली जाते. त्यांच्या सन्मानार्थ, हा दिवस देशभरात, विशेषतः दलित वर्ग मोठ्या आनंदाने साजरा करतात. यासोबतच, आपल्या देशात लोक मोठ्या संख्येने जमतात आणि त्यांच्या प्रतिमेला पुष्पहार अर्पण करतात आणि त्यांच्या अनुकरणीय व्यक्तिमत्त्वाला आदरांजली वाहण्यासाठी तबेली काढतात.

आपण सर्वांनी हा महत्त्वाचा दिवस उत्साहाने साजरा करू या आणि आपल्या देशाच्या विकासासाठी केलेल्या सर्व कार्यांचे स्मरण करूया.

……जय भीम जय भारत…

भाषण – 2

नमस्कार! डॉ भीमराव आंबेडकर यांच्या स्मृती सोहळ्यात तुम्हा सर्वांचे स्वागत आहे.

आज तुम्ही सर्वजण मोठ्या संख्येने या कार्यक्रमाला येत आहात हे पाहून मला खूप आनंद होत आहे. भीमराव आंबेडकर हे भारतीय राज्यघटनेचे निर्माते म्हणून ओळखले जातात हे आपणा सर्वांना माहीत आहे. आंबेडकरांचा जन्म 14 एप्रिल 1891 रोजी मध्य प्रदेश राज्यातील महो (युद्धाचे लष्करी मुख्यालय) येथे झाला. त्यांनी संपूर्ण आयुष्य दलित आणि अस्पृश्यांच्या उन्नतीसाठी समर्पित केले. ते एक महान व्यक्तिमत्व होते, त्यामुळे अशा महामानवाला आदरांजली वाहण्यापूर्वी त्यांच्या जीवनाबद्दल आणि कर्तृत्वाबद्दल थोडी माहिती घेऊया.

युनायटेड स्टेट्समध्ये कायद्याचा अभ्यास केल्यानंतर, तो एक विद्वान मास्टर म्हणून भारतात परत आला आणि आपल्या देशाच्या उभारणीसाठी आपल्या दूरदर्शी कौशल्यांचे योगदान दिले. भारतातील अस्पृश्यांच्या सामाजिक स्वातंत्र्याविषयी तसेच राजकीय आणि नागरी हक्कांबद्दल जागरूकता पसरवण्यासाठी त्यांनी अनेक मासिकेही प्रकाशित केली. अस्पृश्यता आणि जातिव्यवस्था संपवण्यात त्यांनी योगदान दिले. त्यांचे अतुलनीय कार्य आणि दलित बौद्ध चळवळ सुरू केल्याबद्दल संपूर्ण देश स्मरणात आहे. भारतीय राज्यघटनेचे शिल्पकार असण्यासोबतच त्यांनी भारतीय कायदा मंत्रीपदही भूषवले होते.

भारतातील त्यांच्या उल्लेखनीय कामगिरीबद्दल, त्यांना 1990 मध्ये भारतरत्न पुरस्कार, सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले. त्यांचा जन्मदिवस 14 एप्रिल हा दिवस आंबेडकर जयंती किंवा भीम जयंती म्हणून देशभर सार्वजनिक सुट्टी म्हणून साजरा केला जातो. याशिवाय त्यांच्या स्मरणार्थ २६ अलीपूर रोड, दिल्ली येथील त्यांच्या घरी एक स्मारकही बांधण्यात आले आहे.

खरे तर या दिवशी त्या महापुरुषाच्या स्मरणार्थ विविध शासकीय, निमसरकारी आणि दलित संघटनांकडून रॅली, सांस्कृतिक कार्यक्रम असे विविध उपक्रम आयोजित केले जातात. या दिवशी विविध राज्ये आणि राजधानीत सामूहिक कार्यक्रम, भाषण कार्यक्रम आणि दलित मेळावे आयोजित केले जातात. विशेष म्हणजे पुस्तकांची विक्री करण्यासाठी तेथे शेकडो आणि हजारो पुस्तकांची दुकाने उभी आहेत. शिक्षित व्हा, संघटित व्हा, संघर्ष करा, असा संदेश त्यांनी दिला.

चला तर मग आपण सर्वांनी एकत्र येऊन आपल्या प्रार्थना आणि समर्पणाने ही जयंती आणखी खास बनवूया. एक महान भारतीय राजकीय नेता, इतिहासकार, न्यायशास्त्रज्ञ, तत्त्वज्ञ, मानववंशशास्त्रज्ञ, अर्थशास्त्रज्ञ, व्याख्याते, संपादक, शिक्षक, क्रांतिकारी, प्रभावशाली लेखक आणि बौद्ध पुनरुज्जीवनवादी म्हणून त्यांच्या कर्तृत्वाची आणि योगदानाची प्रशंसा करण्यासाठी आपल्याकडे शब्द कमी आहेत.

त्यांना मनापासून आदर आणि सन्मान देण्याचा एकमेव मार्ग म्हणजे त्यांनी शिकवलेल्या मार्गांचे आणि तत्त्वांचे अनुसरण करणे. त्यांनी भारतात प्रचलित जात, वर्ग आणि लिंग भेदभाव यावर चिंतन केले आणि लोकांना त्यांच्या रंग, जात आणि धर्माच्या भेदभावाला न जुमानता मुक्त जीवन जगण्याची प्रेरणा दिली. म्हणून आपण सर्वांनी मिळून प्रतिज्ञा करूया की आपण नेहमी त्याच्या तत्त्वांचे पालन करू .

मला तुम्हा सर्वांना एवढेच सांगायचे होते.

धन्यवाद!

……जय भीम जय भारत…

भाषण – 3

आदरणीय पाहुणे, मुख्याध्यापक, शिक्षक आणि माझे प्रिय विद्यार्थी – तुम्हा सर्वांना माझा नमस्कार!

डॉ भीमराव आंबेडकर यांच्या स्मरणार्थ आयोजित आजच्या कार्यक्रमात मी सर्वांचे मनापासून स्वागत करतो. 14 एप्रिल, या दिवशी बाबासाहेब आंबेडकर यांचा जन्म झाला, त्याप्रमाणे त्यांनी आपले संपूर्ण जीवन राष्ट्र आणि सामाजिक कार्यासाठी समर्पित केले. आम्ही या विशेष दिवसाचा शुभारंभ करण्यापूर्वी आणि आमच्या औपचारिक विधींसह पुढे जाण्यापूर्वी, मी तुम्हाला आंबेडकर जयंती आणि या दिवसाची प्रासंगिकता याबद्दल एक संक्षिप्त भाषण सादर करू इच्छितो.

आंबेडकर जयंती किंवा भीम जयंती एखाद्या सणापेक्षा कमी मानली जात नाही, ती दरवर्षी केवळ भारतातच नव्हे तर भारताबाहेरही काही ठिकाणी प्रेम आणि आनंदाने साजरी केली जाते. डॉ.आंबेडकर यांचा जन्म 14 एप्रिल 1891 रोजी झाला असून 2015 पासून हा दिवस देशभरात सरकारी सुट्टी म्हणून साजरा केला जात आहे.

या दिवशी दीक्षाभूमी नागपूर आणि चैत्यभूमी मुंबई सारख्या ठिकाणी डॉ. भीमराव आंबेडकरांच्या अनुयायांकडून मिरवणूक आणि झलकांचे आयोजन केले जाते. या दिवशी पंतप्रधान, राष्ट्रपती आणि इतर राजकीय पक्षांचे प्रमुख नेते भारतीय संसद, नवी दिल्ली येथे असलेल्या बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या पुतळ्याला आदरांजली अर्पण करतात. प्रामुख्याने हा दिवस जगभरातील दलित लोक मोठ्या आनंदाने साजरा करतात. या दिवशी डॉ. आंबेडकरांच्या स्थानिक पुतळ्यांभोवती तुम्हाला अधिकच उत्साह पाहायला मिळेल.

डॉ बी. आर. आंबेडकर, ज्यांना बाबा साहेब म्हणूनही ओळखले जाते, त्यांनी दलितांच्या उन्नतीसाठी आणि जात, वर्ग आणि लिंगाच्या आधारावर सामाजिक भेदभाव समाप्त करण्यासाठी विविध मोहिमा आणि चळवळींमध्ये सक्रिय योगदान दिले. समाजकारणातील त्यांच्या महान योगदानामुळेच ते भारतीय लोकांच्या, विशेषत: वंचित समुदायांच्या हृदयात विशेष स्थान मिळवण्यात यशस्वी झाले. दलित बौद्ध चळवळीच्या रूपाने त्यांनी आपल्या देशात एक प्रचंड शक्ती संघटित केली, ज्यामुळे ते दलित वर्गाचे अनुयायी म्हणून ओळखले जाऊ लागले. श्री भीमराव आंबेडकर एकदा म्हणाले होते, “मी समाजाच्या प्रगतीचे मोजमाप त्या समाजातील स्त्रियांनी केलेल्या प्रगतीवरून करतो” – त्यांचे हे अवतरण अल्टिमेट बुक ऑफ कोटेशनमधून घेतले आहे.

1990 मध्ये, बाबासाहेबांना मरणोत्तर भारताचा सर्वोच्च नागरी पुरस्कार, म्हणजेच भारतरत्न प्रदान करण्यात आला.

ते एक महान व्यक्तिमत्व होते, त्यांनी भारताच्या भविष्यासाठी एक स्वप्न पाहिले होते आणि त्या काळात त्यांच्या ज्ञान आणि कल्पनांशी जुळणारे दुसरे कोणी नव्हते.

भारतीय संविधानाची निर्मिती
भारताची कृषी आणि औद्योगिक प्रगती
रिझर्व्ह बँक ऑफ इंडिया (RBI) ची स्थापना 1934 साली झाली.
चला तर मग या महत्त्वाच्या दिवशी आपण सर्वांनी एकत्र येऊन त्याच्या सर्व चांगल्या कृत्यांचे स्मरण करूया, जे सध्याच्या भारतीय राजकारण्यांमध्ये क्वचितच पाहायला मिळेल. मला अशी इच्छा आहे की जर आपल्याला आपल्या भारत सरकारमध्ये असे चांगले आणि निष्ठावान लोक मिळाले तर भारतात नैतिकतेची आणि राजकीय हस्तक्षेपाची मोठी घसरण होणार नाही.

मला एवढेच सांगायचे होते.

……जय भीम जय भारत…

भाषण – 4

प्रिय मित्रांनो, आंबेडकर जयंतीनिमित्त मी तुम्हा सर्वांचे स्वागत करतो.

या विशेष प्रसंगी उत्सव सुरू करण्यापूर्वी, मी येथे उपस्थित असलेल्या सर्वांचे आभार मानू इच्छितो आणि मला आशा आहे की आजचा दिवस तुम्हा सर्वांसाठी संस्मरणीय असेल. दरवर्षी प्रमाणे याही दिवशी आपण सर्वजण या महान व्यक्तिमत्वाचे स्मरण आणि आदरांजली वाहण्यासाठी एकत्र येतो. भीमराव आंबेडकर, ज्यांनी आपल्या महान कार्यातून भारतीयांच्या चेतनेवर आणि जीवनावर खोल ठसा उमटवला. किंबहुना, त्यांनी आपल्या कल्पना आणि गुणांद्वारे जगाला प्रभावित केले आणि बदलले. त्यांनी समाजातील प्रचलित जातिव्यवस्था आणि विषमतेविरुद्ध आवाज उठवला आणि दलित आणि मागासवर्गीयांच्या निरंतर प्रगती आणि विकासाला चालना दिली.

डॉ.आंबेडकरांनी आपल्या विचारांनी या जगाला सशक्त केले आणि लोकांच्या प्रगतीला हातभार लावला. म्हणूनच आजही त्यांचे स्मरण केले जाते आणि त्यांचा वाढदिवस आनंदाने साजरा केला जातो. जातीय आणि लिंगभेदांचे निर्मूलन करण्यासाठी त्यांनी मोठे योगदान दिले, ज्यामुळे आपल्या समाजातील लोकांचे नकारात्मक विचार कमी झाले आणि ते चुकीचे सिद्ध झाले. “बाबा साहेब” या टोपण नावाने प्रसिद्ध झाल्यानंतर त्यांनी अस्पृश्यता संपवण्यासाठी दलित चळवळ सुरू केली. महान तत्त्वज्ञ, राजकारणी, न्यायशास्त्रज्ञ, मानववंशशास्त्रज्ञ आणि समाजसुधारक असूनही ते बहुआयामी व्यक्तिमत्त्व होते. आपल्या देशाच्या सर्वांगीण विकासासाठी त्यांनी लोकांना प्रोत्साहन दिले.

मग आपण भारतीय त्याचा वाढदिवस कसा विसरणार? 2015 पासून, हा दिवस, म्हणजे 14 एप्रिल, संपूर्ण भारतात सरकारी सुट्टी म्हणून साजरा केला जातो. बाबा साहेबांना आदरांजली अर्पण करण्यासाठी, हा दिवस देशाच्या प्रत्येक भागात मोठ्या आनंदाने आणि उत्साहाने साजरा केला जातो. आंबेडकरांनी भारतीय राज्यघटनेच्या निर्मितीमध्ये महत्त्वपूर्ण योगदान दिले, म्हणूनच त्यांना भारतीय राज्यघटनेचे निर्माते म्हणून स्मरण केले जाते. दरवर्षी या दिवशी भारतीय संसदेत त्यांच्या सन्मानार्थ आणि त्यांना श्रद्धांजली अर्पण करण्यासाठी सांस्कृतिक नृत्य सादरीकरण, भाषण स्पर्धा, चित्रकला, निबंध लेखन आणि क्रीडा स्पर्धा यासारखे काही विशेष उपक्रम आयोजित केले जातात.

डॉ बी. आर. आंबेडकरांबद्दल अधिक जागरूकता पसरवण्यासाठी, जागतिक स्तरावर अनेक भारतीय दूतावासांमध्ये या दिवसाचे महत्त्व अधोरेखित करण्यासाठी काही विशेष कार्यक्रम आणि भाषण समारंभ आयोजित केले जातात. त्यांच्या स्मरणार्थ अर्पण केलेल्या काही श्रद्धांजली पुढीलप्रमाणे:

डॉ बी. आर. आंबेडकर यांच्या १२४ व्या जयंतीनिमित्त गुगलने बनवलेले डूडल प्रकाशित करण्यात आले.
2017 मध्ये आंबेडकर जयंतीच्या दिवशी आणि बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या स्मरणार्थ ट्विटरद्वारे डॉ. आंबेडकर इमोजी लाँच करण्यात आले होते.
बाबासाहेब आंबेडकर यांच्या स्मृतीप्रित्यर्थ महाराष्ट्र शासनाकडून १४ एप्रिल हा ज्ञान दिन म्हणून साजरा केला जातो.
चला तर मग आपण सर्वांनी एकत्र येऊन आपल्या प्रार्थनेद्वारे हा दिवस आणखी खास बनवूया.

……जय भीम जय भारत…

WhatsApp Group Join Now
Telegram Group Join Now
Instagram Group Join Now
Share This Article
2 Comments
error: Content is protected !!